1 results listed
Hacı Reşid Paşa, son dönem Osmanlı devlet ve ilim adamlarındandır. Mecelle-i Ahkâm-i Adliyye’nin bütününü
kapsayan az sayıdaki Türkçe şerhlerden biri olan Rûhu’l-Mecelle’nin yazarıdır. Rûhu’l-Mecelle’nin girişinde fıkıh tarihi
ve fıkıh usûlüne dair bir bölüm yer almaktadır. Yazar, diğer Mecelle şerhlerinden bu ölçüde bulunmayan bu bölümü,
Mecelle’nin 1. maddesindeki fıkıh tarifine ilişkin açıklamalarını ve devamında doksan dokuz küllî kaide ile Mecelle’nin
daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla yazdığını belirtmektedir. Girişin fıkıh tarihiyle ilgili kısmında İslâm’dan
önceki şeriatlardan başlayıp fıkıh mezheplerinin doğuşuna, oradan günümüze uzanan kısa bir teşrî‘tarihine yer
verilmekte, Hanefî mezhebinde kabul gören sınıflandırmaya göre fıkhî meselelerin ve fakihlerin tabakalarına temas
edilmektedir. Osmanlı uygulamasında fetva makamı, şeyhülislâmın faaliyetleri ve fetvada esas alınan belli başlı
eserlerle bazı kanunnâme ve nizamlar hakkında kısa bilgilerin yer aldığı bu bölümde, Mecelle’nin gerekçeleri ve
hazırlık safhâları üzerinde durulması Mecelle şerhleri içindeki ayrıcı vasfını temsil etmektedir. Hacı Reşid Paşa fıkıh
usûlü bölümünde dört delile ilaveten beşinci delil olarak sadece istihsanı zikreder. O, bunun ardından “edille-i
müteferria” başlığı altında istishab, tahkim, fıkdân-ı delil, taklid ve şehadet-i kalpten müteşekkil hukuk prensiplerine yer
verir. Hüküm konusunu izah ederken Batı hukuku ile mukayeseler yapar ve İslam hukukunu savunur. Özellikle
kanunların yaptırım gücü ve hüsün kubuh meselelerine değinir.
Uluslararası Geçmişten Günümüze Karabük ve Çevresinde Dini, İlmi ve Kültürel Hayat Sempozyumu
UGGKS2019
Murat ŞİMŞEK