1 results listed
Mûsikî beşeriyet ile tezahür etmiş, içinde yer aldığı içtimai alanın kültürel özellikleri
ile biçimlenmiştir. Muhtelif alanlarla iç içe olan mûsikî aynı zamanda din ile de
ayrılmaz bir bütün olmuştur. Bu bütünlük tarih boyunca devam etmiş, birtakım
unsurlar yardımı ile tekâmül etmiştir. Mûsikî ve dinin inkişafındaki unsurların içinde
mûsikîşinasların rolünün yadsınamayacağı bir realitedir. Bu mûsikîşinaslardan biri de
Azîz Mahmud Hüdayîdir. Hüdayî, yaşamını Koçhisar, Sivrihisar, İstanbul, Bursa,
Edirne, Mısır ve Balkanlarda geçirmiş, din ve dinî mûsikînin inkişafında büyük
hizmetlerde bulunmuş mutasavvıf, şair, yazar ve bestekârdır. Hüdayî hazretleri ilmî,
tasavvufî eserleri ve özellikle manzumeleri ile bilinir. Temcid, münacaat, teravih
tesbihleri, tevşih ve ilâhîler yazan Hüdayî, aynı zamanda birçok eser bestelemiştir. Bu
bağlamda Hüdayî’nin günümüze ulaşan ve tarihi kaynaklarda tespit edilen dört eseri
bulunmaktadır. Bu eserler ihtiva bakımından ilâhî ve tevşihlerden oluşur. Hüdayî
hazretleri eserlerinin büyük bir kısmını Arapça, şiirlerini ise öz Türkçe ile kaleme
almıştır. Sade bir dil ve çoğunlukla aruz vezni kullanarak yazdığı şiirlerini aynı
zamanda dinî ve ahlâkî bilgileri öğretmede bir araç olarak kullanmıştır. Şiirleri
yaşadığı dönemde ve sonraki yüzyıllarda birçok kişi tarafından bestelenmiştir.
Celvetîlik tarîkatının kurulmasında önemli bir rol oynayan Hüdayî hazretleri, XVI.
asrın son nısfında büyük şöhrete mazhar olmuş, şöhreti Türkiye ve tüm İslâm
coğrafyasında yayılmıştır. Kurmuş olduğu tarîkatta mûsikîye hem kendisi hem de
tarîkat mensupları tarafından büyük ehemmiyet verilmiştir. Çalışmanın amacı Azîz
Mahmud Hüdayî hakkında bilgi vermek, kendisine ait olan beste ve güftelerin dinî
mûsikînin gelişimine katkılarını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada nitel
araştırma yöntemi kullanılarak literatür taraması yapılmış, Azîz Mahmud Hüdayî ile
ilgili din ve dinî mûsikîde yer alan kaynaklar incelenmiş, Hüdayî’nin ilmî bilgisi,
tarîkatı ve eserlerinden daha ziyade mûsikîşinaslığına vurgu yapılmıştır. Kendisinin
bestelemiş olduğu eserler, bestelenmiş güfteleri makam ve usûl yönünden alfabetik
bir şekilde sıralanmıştır. Araştırmanın sonucunda Azîz Mahmud Hüdayî’nin dinî
mûsikî sahasında yapmış olduğu çalışmalar ve bu çalışmaların dinî mûsikîye olan
katkıları tespit edilmiştir.
International Congress of Human and Social Sciences Research
İTOBİAD
Merve Nur KAPTAN
Volkan KAPTAN