Bir Muhalefet Merkezi Olarak Manastırlar
AbstractManastır geleneği Ortodoks Hristiyanlıkta önemli bir dini kurumdur. Bu nedenle Bizans Tarihinde manastırların ayrı bir önemi vardır. Hristiyanlıkta da dünyevileşmeye karşı bir tepki olarak ortaya çıkan ve birer münzevi ibadet merkezi olan manastırlar, Bizans’ta başkentteki resmi devlet ve kilise otoritesi karşısında kısmen daha bağımsız, bir nevi özerk bir kurum olarak hareket etmekte ve taşrada halk arasında çok daha itibarlı bir konumda bulunmakta idiler. Bu konumları nedeni ile birer muhalefet merkezi gibi davranan manastırlar, bazen devlet ve kilise ile işbirliği yaparak Ortodoksluğu tehdit eden heretik akımlarla mücadele etmişler, bazen de İstanbul’daki resmi Kilise ile teolojik kavgalara girişmişlerdir. Kimi zaman da Bizans’taki taht kavgalarına karışarak politik bir tercihte bulunmuşlardır. Bizans Tarihi boyunca bu örnekleri, ikon tartışmalarının yaşandığı “İkonaklastik Dönem”de (726-842), Patrik Arsenios’un (1255-1259; 1261-1267) imparatorluk tahtını gasp ettiği iddiasıyla, İmparator Mihail Palaiologos’la yaptığı mücadelede ve Roma Kilisesi ile yapılan birleşme çabalarına karşı yürüttükleri mücadelelerde görmekteyiz.