Toplum Hayatındaki Beklentilerin Çocuk Dergilerine Yansıması: ı. Dünya Savaşı Dönemi Çocuk Dergilerinden Türk Yavrusu ve Çocuk Yurdu Örneği
Nurgül Karayazı Neslihan Karakuş
AbstractNitel bir araştırma olan çalışma kapsamında Osmanlı Türkçesi ile yazılmış iki çocuk dergisi olan “Türk Yavrusu” ve “Çocuk Yurdu” dergileri incelenmiş ve dergilerin içerisinde yer alan metinlerin içerik analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı çocuk yayınlarının toplum beklentisi yönünde şekillendiği düşüncesinin doğru olup olmadığının tespitini yapmaktır. 1913 yılında İstanbul’da her hafta perşembe günleri çıkan ve toplamda yedi sayı olan fakat sadece 1.,4.,7. sayılarını tedarik edebildiğimiz “Çocuk Yurdu” dergisinin ilgili sayılarına Beyazıt Devlet Kütüphanesi Hakkı Tarık Us 1065 numaralı koleksiyondan ulaşılmıştır. Adında “Türk” kelimesinin geçtiği ilk çocuk dergisi olarak literatüre geçen “Türk Yavrusu” dergisi de 1913’te İstanbul’da yayın hayatına başlamıştır. Derginin elimizdeki mevcut 2 sayısına Beyazıt Devlet Kütüphanesi Hakkı Tarık Us 0912 numaralı koleksiyondan ulaşılmıştır. Bu iki derginin ortak noktası; zor bir dönemden geçen devletin savaş yıllarında aynı dönemlerde yayın hayatına başlamış olmasıdır. Yayın içeriğinin toplum beklentileri nispetinde şekillendiği görülen iki dergide yer alan makaleler araştırmanın verilerini oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında ilk olarak iki derginin tedarik edilebilen 5 sayısı eski harflerden yeni harflere aktarılmış, içerik analizi ile araştırmanın bulguları elde edilmiştir. Sonuç olarak; savaş yıllarında yayınlanan her iki dergide yer alan metinlerin konu bakımından toplumun yapısına ve beklentisine uygun olarak seçildiği görülmüş ve konuların “birlik, bütünlük, vatanseverlik, milliyetçilik, vatan müdafaası” gibi konular çerçevesinde şekillenerek savaş psikolojisini yansıttığı tespit edilmiştir