İslam Tasavvurunda Ahlakın Kaynağına Dair Bir Soruşturma
AbstractAhlak, hem dinin ve hem de felsefenin ilgi duyduğu konuların başında gelir. İnsanlık düşünce tarihinde; “Ahlak nereden kaynaklanır? Onun ilke ve kriterlerini belirleyen mutlak bir öğreti var mıdır? Her yerde herkes için geçerli bir ahlak sisteminden, kural ve ilkeler bütününden söz etmek mümkün müdür?” vb. sorular hem dini telakkinin ve hem de felsefi düşüncenin cevabını araştırdığı bir konu olmuştur. Diğer taraftan ahlakın somut ve görünür bir şey olup olmadığı, dolayısıyla söze ve ispata konu olabilecek bir yönünün bulunup bulunmadığı da üzerinde durulan önemli bir mesele olmuştur. Ahlakın mahiyet, ilke ve kaynağına dair yaklaşımlar farklı olduğundan, farklı coğrafya ve inanç sistemlerinde ahlaki yaşamın tezahürleri de farklı olmuştur. Ahlak konusunun çok ciddi bir şekilde ele alındığı inanç sistemlerinden birisi de insanlık tarihinin son ve mütekâmil dini olan İslam’dır. İslam’ın ahlaki yaşama olan güçlü vurgusu insanlarda çoğu zaman onun ahlakla özdeş bir din olduğu kanaati uyandırmıştır. Zira İslam inanç sistemi içerisinde vücuda gelmiş Kelam, Tefsir, Akaid, Fıkıh, Tasavvuf gibi hemen her disiplin açısından ahlak ele alınması gereken en öncelikli konulardan birisi olmuştur. Bu bildiride hem İslam dininin birincil kaynaklarında ahlak konusunun ne şekilde ele alındığı ve hem de buradan hareketle İslam düşünce tarihinde bu meseleye dair ne tür görüşlerin ileri sürüldüğü inceleme konusu yapılacaktır