Batı Düşüncesinde Ahlaka Dair Yaklaşımlar
AbstractAhlak konusu Batı düşünce tarihinde üzerinde en fazla durulmuş olan konulardan birisidir. Hem vahiyden bağımsız Antik Yunan düşüncesinde, hem vahiy ekseninde şekillenmiş olan Ortaçağ Batı düşüncesinde ve hem de Modern Batı düşüncesinde konu her daim güncelliğini korumuştur. Antik Yunan’da ahlak vahiyden bağımsız olarak, insan özelinde ve daha çok onun mutluluğu, ilgileri istek ve arzularıyla olan ilişkisi bakımından ele alınmıştır. Bu bağlamda insanın arzularına, entelektüel kaygılarına hitap eden ve onu mutlu kılan hususlar ahlaki noktada iyi kabul edilmiş, bu standardı yakalayamamış iş ve eylemlere ahlaki bir değer atfedilmemiştir. Ortaçağ’a gelindiğinde ahlakın doğrudan vahiyle ilişkisi kurulmuş ve konu herhangi bir düşünce, tutum ve eylemin Tanrısal buyruğa uygun olup olmaması bakımından ele alınmıştır. Modern dönemde ise yeniden akla ve dolayısıyla insana bir dönüş yaşanmış, konu bütünüyle vahiyden bağımsızlaştırılamamış olsa da mümkün olduğu kadar insan aklı özelinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Diğer taraftan ahlak konusu özelindeki tartışmalar ağırlıklı olarak, ahlakın temelinde neyin olduğu, objektif bir ahlak sisteminden söz etmenin mümkün olup olmadığı konuları üzerinde yoğunlaşmıştır. Doğal olarak bu tartışmalar belli dönemlerde belli anlayış ve kişilerin ön plana çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu bildiride biz ahlakın genel anlamda ne manaya geldiğini, Batı düşünce tarihinde nasıl ele alındığını ve bu konu ile ilgili ne tür alternatiflerin ortaya konulduğu üzerinde durmaya çalışacağız.