Türk Toplumunda Yaşlıların Sosyal Destek Mekanizmaları ve Sosyal Dışlanma Algısı
Kübra KÜÇÜKŞEN Rabia KİLCİ Elif Funda ORHAN Aybike Betül MARAL
Abstractİnsanın yaşam döngüsünde kaçınılmaz bir son olan yaşlılık, fiziksel psikolojik, ve sosyal boyutları ile ele alınması, değerlendirilmesi gereken bir olgudur. Tarihsel süreçte, geleneksel dönem ve kadim değerler açısından erdem ve bilgelik olarak görülüp yüksek statü atfedilen yaşlılık, modernleşme süreciyle birlikte değerler hiyerarşisinde meydana gelen değişim ve dönüşümün etkisiyle “gri yıllar” olarak adlandırılıp olumsuz bir deneyim olarak algılanmaktadır. Günümüzde dünyada ortalama yaşam süresinin artması ile birlikte nüfus içerisinde yaşlı nüfusun artan oranı sosyal dışlanma sorununu da beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı 65 yaş ve üzeri bireylerin sosyal destek ve sosyal dışlanma algılarını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda tesadüfi örneklem yöntemiyle Afyon Konya ve Tokat illerinden seçilen 65 yaş ve üzeri 180 kişiyle anket çalışması yapılmıştır. Örnekleme uygulanan anket formu kişisel bilgi formu, sosyal dışlanma algılarını belirlemek için sorulan kapalı uçlu sorular ve Likert tipi 12 ifadeden oluşan Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği’nden oluşmaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre katılımcıların 63.4’ü sevinç ve kederlerini paylaşabilecekleri özel bir insanın olduğunu, %70 i ihtiyaçları olan duygusal yardım ve desteği ailesinden aldığını, % 48.9’u arkadaşlarının kendilerine destek olduğunu ifade etmiştir. Bu durum Türk toplumunda sosyal destek sistemlerinin temeli olan ailenin ön planda olduğunu, bununla birlikte arkadaşlık ilişkilerinin de önemli olduğunu göstermektedir. Araştırmada bireylerin sosyal destek ve sosyal dışlanma algıları ile yaş, medeni durum, kronik bir hastalığının olup olmaması gibi değişkenler arasında, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilirken, cinsiyet, gelir düzeyi ve sahip oldukları çocuk sayısı arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.