SAFRANBOLULU MEHMED EMİN ŞÜKRÜ EFENDİ’NİN MİR’ATÜ’L-AŞİKÎN İSİMLİ ESERİNDE ZİKDETTİĞİ HADİSLERİN TAHLİLİ
AbstractSünnet İslâm Dini’nin dayandığı iki asıldan bir tanesidir. Kur’an’ın uygulanması bağlamında Peygamber’in (s.a.v) ortaya koyduğu hayâ tarzı ve yolu diye tarif edebileceğimiz sünnetin söz ve yazıyla ifadesine ise hadis denilmektedir. Bu dinin insanlara ilk tebliğinden itibaren Peygamber’in söyledikleri, yaptıkları ve tutumu inananlar için çok önemli olmuştur. Resûlullah daha hayatta iken Müslümanlar, Peygamber’in sözlerini ve kendisiyle ilgili durumları öğrenmişler ve muhafaza etmişlerdir. Asırlar boyunca Müslümanlar hayatlarının tanziminde Peygamber’e benzemeyi ve onun söylediklerine uymayı büyük bir erdem olarak görmüşlerdir. Dini veya gayri dini her alanda onun sözlerini birbirlerine hatırlatmışlardır. Çünkü O, Allah’ın (c.c) işareti doğrultusunda güzelin en güzelini ortaya koymuş, insanlara hikmeti öğretmiştir. İslâm tarihi boyunca dini kitapların dışında bile yazılan her eserde, her konuda Peygamber’in sözleri nakledilmiştir. Gerek tıb, coğrafya, astronomi gibi bilim alanlarında yazılan eserlerde, gerek edebi eserlerde peygamberin sözlerinden insanlar kendilerine dayanak aramışlar ve O’nun sözlerini nakletmişlerdir. Aslında onun sözlerini nakletmenin de bir üslubu vardır. Elbette bu konunun detayları incelendiği zaman Peygamber (s.a.v) sözlerinin toplanmasında naklinde bazı aksamalar olmuştur. Peygamber adına yalan söyleyen bazı bedbahtlar da var olagelmiştir. Ama kendi sistematiği içerisinde bunlar değerlendirilmiş, doğrusu yanlışı, O’na ait olanla olmayan ayırt edilmeye çalışılmıştır. Her alanda olduğu gibi, insanları arındırıp kemale erdirme iddiasında ve gayretinde olan mutasavvıflar insanları irşat ve tezkiye için geliştirdikleri sistemi Peygamber’in uygulamalarına dayandırmaya, bu maksatla yazdıkları eserlerde Hz. Peygamber’den sözler nakletmeye özen göstermişlerdir. Ancak yapılan nakiller hadis ilmi ile uğraşanlar tarafından çoğu zaman tenkit edilmişlerdir. 19 yy. mutasavvıflarından olan Safranbolu’lu Mehmet Emin Şükrü Efendi, Tasavvuftaki seyr-u sülük ile ilgili yazdığı Mir’âtü’l-âşıkîn isimli eserinde kâmil ve mükemmil olmanın yollarını anlatırken bazı hadisler zikretmiştir. Bu çalışmada bu hadislerin sıhhat değerleri ve hangi bağlamda kullanıldığı ile ilgili değerlendirmeler ortaya konulacaktır.