TÜRK MÛSİKÎSİNDE “GÜLÇİN YAHYA BİÇİM TAHLÎLİ YÖNTEMİ” ve SAFRANBOLU TÜRKÜLERİNDEKİ UYGULAMASI
AbstractSafranbolu mûsikî kültüründe yer alan türkü, oyun havaları, düğün havaları, çocuk tekerlemeleri, ramazan mûsikîsi, dînî mûsikîde hatta peşrevlerinde klasik mûsikînin özellikleri görülmektedir. Ayrıca makam ve usûl özelliklerinin yanı sıra formlara âit biçim özelliklerinde de önemli ayrıntılar bulunmaktadır. Bu çalışmada, Safranbolu Türküleri biçim özellikleri açısından incelenmiştir. Yöreye ait üç adet sözlü eser örneklem grubu olarak seçilmiş ve tahlil edilmiştir. Türkü formuna yönelik eser kurgusu oluşturulmuştur. Eserlerin biçim yönünden iç ve dış çerçeveleri ( iç ve dış dinamikleri) yeni, kolay ve anlaşılır bir biçim tahlîli gösterimiyle ilk defa ifâde edilmiştir. Türkü formuna ait Eser Kurgusu ve İcrâ Akışı oluşturulmuştur. Tahlil Yöntemi olarak “Gülçin Yahya Biçim Tahlîli Yöntemi” kullanılmıştır. Çalışmada bahsedilen tahlil yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın amacı: Hem bahsedilen tahlîl yöntemini anlatmak ve tanıtmak hem de Safranbolu Türkülerinin farklı çeşitlerini biçim açısından ortaya koymaktır. Ezgi, güfte ve usûle ait dış çerçeve ile motif, cümle, bölüm, makam seyri, bağlantı nağmeleri, söz unsurları, tartım, düzüm, ezgi atıfları, mûsikî tasvîri, vezin ve vezin kalıpları, aranağme vb. ile ilgili iç çerçevesini belirleyerek yapı özelliklerini tâhlîl etmektir. Eser Kurgusu ve İcrâ Akışına ait anahtar ve şifreleri kolay anlaşılabilen yeni sembol ve işaretlerle göstermektir. İncelenen türkülerde bölüm sayıları az olmakla birlikte cümle sayılarının daha fazla olduğu görülmüştür. Güfte-usûl ilişkisi ve usûl-motif, cümle ve bölüm ilişkisi göz önünde bulundurularak türkü notalarının yeniden yazılması gerektiğine vurgu yapılmıştır. Bir medeniyetin mûsikî zarâfetini ortaya koyan kültür mîrası eserler olması bakımından ezgi ve icrâdaki asliyetine bağlı kalarak yeni teknolojik imkânlarla kayıt altına alınması önerilmiştir.