Patlamalı Kaynak Yöntemi ile Birleştirilen Al-Cu Malzemelerde Patlayıcı Oranının Mikroyapı Sertlik ve Yorulma Özelliklerine Etkisi
AbstractBu çalışmada, Al-Cu levhalar katı hal kaynak tekniklerinden olan patlamalı kaynak yöntemi ile tek bir ara boşluk mesafesi (s) ve üç farklı patlayıcı oranı (R=1,5-2-3) kullanılarak birleştirilmişlerdir. Birleştirme işlemleri sonrasında elde edilen malzemelerin birleşme ara yüzeylerinde meydana gelen değişimleri görmek ve mekanik özelliklerini tespit etmek amacıyla mikroyapı, sertlik ve yorulma deneyleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan mikroyapı incelemeleri sonucunda (R=1,5) patlayıcı oranının kullanıldığı numunelerin hemen hemen düz bir ara yüzeye sahip olduğu ve ara yüzeyde çok az bir dalgalanmanın meydana geldiği görülmüştür. Patlayıcı oranının (R=2) kullanıldığı numunelerde ise ara yüzeyde oluşan dalgaların boylarında ve genliklerinde bir artış meydana geldiği belirlenmiş, dalgalanma ile bakırda meydana gelen katlanma ve katlanan kısmın alüminyumda oluşan dalganın çok az bir kısmını içine hapsettiği görülmüştür. En yüksek patlayıcı oranının (R= 3) kullanıldığı numunelerde ise ara yüzeyde oluşan dalgalanma daha da artmakta ve dalgalanma ile bakırda meydana gelen katlanma ve bu katlanmanın alüminyumda oluşan dalganın bir kısmını içine hapsettiği net bir şekilde görülmüştür. Bu birleştirme işleminde aynı ara boşluk mesafesinde patlayıcı oranının artması ile birlikte ara yüzeyde oluşan dalgalanmanın boylarında ve genliklerinde de bir artış meydana gelmektedir. Ancak ara yüzeyde meydana gelen dalgaların boylarındaki artışın genliklerine oranla çok daha fazla olduğu belirlenmiştir. Kahraman (2003) yapmış olduğu çalışmada, “Alüminyum - titanyum metallerin patlamalı kaynak ile birleştirilmesi sonucunda farklı patlayıcı oranlarında ara yüzeyde meydana gelen dalgaların boylarını ve genliklerini ölçmüş, yapılan ölçümlerde ara yüzeyde oluşan dalgaların boylarının genliklerinden daha büyük olduğunu belirlemiştir” 1. Bakır malzemenin birleşme ara yüzeyinden görüldüğü gibi birleşme ara yüzeyine yakın olan tanelerin patlayıcının patlaması sonucu levhaların çarpışması esnasında oluşan yüksek deformasyon nedeni ile patlama yönünde uzadığı tespit edilmiştir. Durgutlu (2003) yapmış olduğu çalışmada, “Paslanmaz çelik – bakır birleştirmeleri sonucunda birleşme ara yüzeyindeki deformasyonun ara yüzeye yakın tanelerin deformasyonuna neden olduğunu ve tanelerin patlama yönünde uzadığını belirtmiştir” 2. Al-Cu metal çiftinden oluşan birleştirmenin birleşme ara yüzeyine ait mikroyapı görüntüleri Şekil 1’de verilmiştir.