Yaşlanma Algıları Ölçeği Kısa Formunun (Yao-Kf) Türkçe Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi: Yaşlılar Üzerine Bir Çalışma
Gülay GÜNAY Ayfer AYDINER BOYLU Cengiz KILIÇ
AbstractSon yıllarda yaşlı popülasyonun hem mutlak hem de göreceli olarak artış göstermesi, yaşlılıkta refahın, yaşam kalitesinin, fiziksel ve psikolojik sağlığın, sosyalizasyonun ve ekonomik güvenliğin daha fazla öne çıkmasına neden olmuştur. Diğer taraftan yaşlı bireylerin yaşam tecrübeleri, yaşlılığa yönelik oluşturulacak politika ve uygulamalarda yol gösterici bir özellik taşımaktadır. Bu nedenle yaşlı yetişkinlerin, yaşlanma ile ilgili algıları, fiziksel sağlık düzeyinin korunmasında, yaşam kalitesinin önemli belirleyicilerdir. Bireylerin yaşlılığa ilişkin algıları yaşam boyu edindikleri deneyimler, inanç ve tutumlar çerçevesinde şekillenmekte aynı zamanda yaşlanmaya yönelik daha geniş toplumsal tutumlardan etkilenmektedir. Bu çalışma kapsamında Barker ve arkadaşları tarafından (2007) geliştirilmiş olan daha sonra Sexton ve arkadaşlarının (2014) kısa formunu oluşturdukları “Yaşlanma Algısı Ölçeği – Aging Perceptions Questionnaire (APQ)”nin kısa formunun Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Karabük ilinde yaşayan 55 ve daha yukarı yaş grubunda olan farklı mahallelerde yaşamlarını sürdüren ve basit rasgele örnekleme yöntemi ile seçilen 720 kişi oluşturmuştur. Çalışma kapsamında Yaşlanma Algısı Ölçeğinin kısa formunun geçerlilik çalışmaları iki farklı örneklem üzerinde hem temel bileşenler analizi (n=400) hem de doğrulayıcı faktör analizi (n=320) uygulanmıştır. Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için maddetoplam test puanı korelasyonuna ve Cronbach Alfa iç güvenilirlik katsayına ve iki yarı test güvenilirliğine bakılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Yaşlanma Algısı Ölçeğinin Sexton ve arkadaşları tarafından (2014) kısa formuna ilişkin elde edilen psikometrik özellikler ile benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Yaşlılık algısını farklı boyutları ile ele alan Kısa Yaşlanma Algısı Ölçeği ortaya çıkabilecek sağlık ve psikososyal sorunların belirlenmesinde önemli bir veri kaynağı sağlayabilir. Kısa Yaşlanma Algısı Ölçeğinin özellikle Türk toplumunda yaşlılık ve yaşlılara ilişkin gerçekleştirilecek olan çalışmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.