Haklar ve Sorumluluklar Bağlamında Hz. Peygamber’in Aile Düzeninin İnşasında Hüsn-i Muamele*
Mustafa YİĞİTOĞLU Merve YİĞİTOĞLU
Abstractİnsan sosyal bir varlık olması nedeniyle tek başına yaşaması mümkün değildir. Dünyaya gelen her birey beşikten mezara kadar çeşitli evrelerden geçmektedir. Doğum, çocukluk, yetişkinlik, yaşlılık gibi dönemleri tecrübe edinen insanoğlu, yaşamını bir aile kurumunda idame ettirmeye muhtaçtır. Davranış şekillerinin öğrenildiği, alışkanlıkların kazanıldığı ve ahlakın temellerinin atıldığı kısacası bir bireyin bütünüyle olgunlaştığı yer ailedir. İnsan, İslam’ın belirlediği şekilde birey olma bilincini burada kazanmaktadır. Ailede kişiye bunu sağlayabilecek tek unsur ise anne ve babadır. Bu kurumda kazandığı edinimler sayesinde kişi ancak çevresine İslam’ın vazettiği hususları aksettirebilir. Yani sağlıklı toplum sağlam bir aile yuvasıyla; bu yuva ise eşlerin birbirlerine hüsn-i muameleleriyle mümkün olmaktadır. Hiç şüphesiz birçok ayet ve hadislerde eşlere tavsiye edilen iyi davranışın kökeninde evlilik kurumunun da temelini oluşturan muhabbet yer almaktadır. Rahmet, meveddet ve sekinetin aileyi kuran ve yaşatan üç temel değer olduğu bilinmektedir. Allah’ın karı-koca arasına bir lütuf olarak verdiği bu sevgiyi korumak, eşlerin birbirlerine karşı hak ve sorumluluğudur. Hüsn- i muamelenin temelinde muhabbet duygusu olduğu gibi ilahi bir lütuf olan bu sevginin muhafazası ise eşlerin birbirine güzel davranmalarıyla mümkündür. Kadınlarla iyi geçinin emri ile kavvam olma özelliğinden dolayı bu vazife öncelikle erkeğe tevdi edilmektedir. Kişinin insanlarla ve ailesiyle güzel geçinmesi maruf kelimesi ile ifade edilmektedir. Güzel davranmaktan kasıt ise, erkeğin hanımına eziyet etmemesi, iyi bir diyalog kurması, imkanları dahilinde hakkını geciktirmemesi, yaptıklarını başa kakmaması yani söz, fiil ve ahlak olarak şefkatle muamelesidir. Erkeğin hanımına olduğu gibi kadının da kocasına karşı hüsn-i muamelede bulunma sorumluluğu bulunmaktadır. Erkek nasıl kavvam olarak nitelendirilmişse kadın da hem ailede hem de toplum içerisinde çok önemli görülmüştür. Kadın, ailedeki konumu sebebiyle topluma yön vermektedir. Zira o, ailede nesli ve geleceği imar eder, namusu korur, evi düzenler ve malı muhafaza eder. Böylece onun, ailenin sağlıklı bir şekilde, sağlam temeller üzerine oturtulmasında önemli bir rolü bulunmaktadır. İslam’da karı-koca önemli bir yere sahip olmakla birlikte her ikisi cemiyetin temelini oluşturmaktadırlar. Haklar ve sorumluluklar bağlamında Hz. Peygamber’in aile düzeninin inşasında hüsn-i muamele konusu incelenecektir. Günümüzde ailelerde çok sık rastlanan şiddetli geçimsizlik sorununa karşı bir nebze olsun yarar sağlayacağı düşüncesindeyiz.