İlyas Esenberlin’in Gazap (Göçebeler III) Romanında Sınıf Çatışması
AbstractBir edebî tür olarak roman, insanın çevresinde olup biten karmaşık olayları ve durumları anlatmada kullanabileceği en uygun ifade araçlarından biridir. Başlarda şiirin egemen olduğu Kazak edebiyatına Rus edebiyatından geçen roman, dünyadaki diğer örneklerine benzer şekilde yazarların; dönemlerin karakteristiğini ve bu dönemlerdeki toplumsal olayları anlatabilmek için yaygın olarak kullandıkları bir tür haline gelir. Bir nesir türü olarak romanlar, edebî eserler içerisinde okuyucunun en çok rağbet ettiği türlerden biri olması bakımından yazarlar tarafından özellikle tercih edilir. Bu tercihte kimi zaman toplumsal şartlar ve ideolojilerde etkili olur. İlyas Esenberlin’in tarihî gerçekliklerden hareketle kaleme aldığı Göçebeler III - Gazap romanı da Çarlık Rusya’sının sömürü düzenine karşı ayaklanan Kazak halkının XIX. asrın ortasından son çeyreğine kadar yaşadıklarını ele almaktadır. Bir ibret vesikası olarak kaleme alınan eserde dikkati çeken en mühim detay halkı düştüğü zor durumdan çıkarması beklenen yöneticilerle halk arasındaki tutum farklılığıdır. Kendi içerisinde birlik sağlayamadığı için sürekli zulüm gören Kazak halkının gördüğü zulme aracılık eden çoğu zaman yine kendi yöneticileridir. Yönetici ve halk arasındaki bu çıkar, beklenti, hayal ve pratik yaşam farkı genellikle bir toplumsal çatışmaya dönüşür. Yöneticiler, imtiyazlı olmalarının verdiği avantajla halkın emeğini sömürmekte ve kişisel kavga, beklenti ve çıkarları uğruna halkı kullanmaktadır. Eserde, yönetici ve halk arasında sadece emek değil; ahlak ve kıymetler konusunda da bir yabancılaşma durumunun varlığı sezdirilmektedir.