Anadolu Türkmen-Yörük Müzik Deneyimlerinden Örnekler
AbstractBu makale Türkmen/Yörüklerin sosyal ve kültürel yaşam alanlarında deneyimledikleri müzik uygulamaları içerisinde yer alan farklı ezgi, ritm, söz, icra şekilleri, yöre müziğinde bulunan çok seslilik unsurları ve Yörük müziğinde kadın konularını ele almaktadır. Anadolu' ya göç eden göçebe toplulukları, 16 yüzyıldan başlayarak Osmanlı Devlet politikasındaki değişiklik sonucu iskân etmeye zorlanmışlar bu politikalar, sosyal, kültürel ve de ekonomik sonuçlara sebep olmuştur. Devlet mekanizmasından kopuk yaşama eğilimi olan bu topluluklar kültürel olarak kapalı yapıda kalmışlardır. Böylece yakın zamana kadar Yörük müzik kültürü, çevre kültürlerle ciddi bir kültürel alışveriş gerçekleştirmemiş; kendine has özelliklere sahip olmuştur. Araştırma kapsamında Anadolu’ nun çeşitli bölgelerinde Yörük müzik uygulamaları hakkında tespit edilmiş olan bilgilerin bir arada verilmesi amaçlanmıştır. Doğusundan, batısına, kuzeyinden, güneyine Anadolu’ nun çeşitli coğrafyalarını yurt tutan Türkmen- Yörük boyları yurdumuza gerek özgün müzik icralarını, gerekse konakladıkları coğrafyadan etkilenerek kendi kültürleri ile harmanladıkları müzik uygulamalarını getirmişlerdir. Türkmen-Yörük müzik deneyimleri konusu üzerine derleme makalesi niteliği taşıyan bu araştırmada, toplamda sekiz tez ve iki makale incelenmiştir. Yapılan araştırma neticesinde Türkmen-Yörük müzikleri hakkında melodik yapı, ritmik yapı, söz unsuru, yöre ağzı, kullanılan sazlar hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Ulaşılan bilgilerden yararlanılarak bölgesel, yöresel benzerlik ve farklılıklar tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, incelenen literatür kapsamında Türkmen- Yörük folklorunda müzik pratiklerinin nasıl olduğunun tespit edilmesi ve yeni araştırmalara kaynaklık edebilmesi gibi açılardan önem taşımaktadır. Türk Halk Müziğinin icra çeşitliliğini ve uygulama alanını zenginleştirmek bakımından önem arz eden bu tarz araştırmaların henüz incelenmemiş Yörük bölgelerinde de ele alınarak kültür mirasımıza kazandırılması gerekliliği ve önemi belirtilmiştir.