ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİYLE KENT İÇİ RAYLI ULAŞIM SİSTEMLERİNİN SEÇİMİ
AbstractHızlı kentleşme, yoğun nüfus artışı, hava kirliliği ve enerji sıkıntısı ile birlikte ulaşımı en önemli sorunlardan biri haline getirmiştir. Bu amaçla insana öncelik veren, yatırım ve işletmecilikte kaynakların verimli ve etkin kullanımını sağlayan, mevcut ulaşım altyapısının kapasitesini en üst düzeyde kullanan, enerji verimi yüksek, çevreye zarar vermeyen, sessiz, konforlu, toplu ulaşım araçlarının kullanımını ve toplu taşıma araçlarının en önde geleni olan raylı ulaşım sistemine geçiş zorunlu hale gelmiştir. Raylı sistem taşımacılığının, yatırım maliyetleri yüksek olmakla birlikte, işletme maliyetleri karayolu taşımacılığına göre daha düşüktür. Ayrıca kaza riskleri, enerji tüketimi, trafik sıkışıklığı ve personel istihdamı kara yolu taşımacılığına göre daha azdır. Bu çalışmada, toplu taşıma türü seçim sürecine etki eden faktörler bir arada değerlendirilip çok kriterli karar verme yaklaşımlarından olan Analitik Hiyerarşik Proses ve VIKOR yöntemleri yardımı ile karar modeli oluşturulmuştur. Rapid urbanization, dense population growth, air pollution and energy shortages have made transportation one of the most important problems. For this purpose, it is aimed to provide the people with the highest priority of human resources, efficient and effective use of resources in investment and management, using the capacity of the existing transportation infrastructure at the highest level, using energy efficient, environmentally friendly, quiet, comfortable and convenient means of public transportation and public transportation vehicles transition to the transportation system has become compulsory. Railway transport is less expensive than road transport, with high investment costs. In addition, accident risks, energy consumption, traffic congestion and personnel recruitment are less than road transport. In this study, the factors affecting public transportation type selection process are evaluated together and a decision model is created with the help of Analytic Hierarchical Process and VIKOR methods which are multi criteria decision making approaches.